The Sixth Sense: Τι συμβαίνει όταν οι νεκροί δεν ξέρουν ότι έχουν φύγει;

Στοιχεία ταινίας

Έτος: 1999
Σκηνοθεσία και σενάριο: M. Night Shyamalan
Πρωταγωνιστούν: Bruce Willis, Haley Joel Osment, Toni Collette, Olivia Williams
Διάρκεια: 107 λεπτά
Είδος: Ψυχολογικό θρίλερ, υπερφυσικό δράμα
Βαθμολογία Coco: 9,2/10

Ένα παιδί που κανείς δεν ακούει

Ο Cole Sear δεν φοβάται το σκοτάδι επειδή έχει ζωηρή φαντασία. Δεν κρύβεται σε εκκλησίες, ντουλάπες και μικρές αυτοσχέδιες σκηνές επειδή είναι απλώς ένα ευαίσθητο παιδί. Φοβάται επειδή βλέπει νεκρούς ανθρώπους. Τους βλέπει όπως ήταν τη στιγμή του θανάτου τους, τραυματισμένους, θυμωμένους, μπερδεμένους και συχνά εντελώς ανίκανους να καταλάβουν τι τους έχει συμβεί.

Το τρομακτικότερο, όμως, δεν είναι ότι ο Cole βλέπει φαντάσματα. Είναι ότι δεν έχει κανέναν στον οποίο να μπορεί να το πει.

Η μητέρα του, Lynn, τον αγαπά βαθιά, αλλά δεν ξέρει πώς να πλησιάσει έναν γιο που συνεχώς απομακρύνεται. Οι συμμαθητές του τον κοροϊδεύουν. Οι ενήλικες παρατηρούν τη συμπεριφορά του και αναζητούν μια διάγνωση που θα τους επιτρέψει να τοποθετήσουν τον φόβο του σε ένα βολικό κουτάκι. Όλοι βλέπουν ένα προβληματικό παιδί. Κανείς δεν αναρωτιέται αν το παιδί λέει την αλήθεια.

Ώσπου εμφανίζεται ο Malcolm Crowe.

Ο Malcolm και η ανάγκη για μία δεύτερη ευκαιρία

Ο Malcolm είναι παιδοψυχολόγος και γνωρίζει καλά την αποτυχία. Στην αρχή της ταινίας, ένας παλιός ασθενής του, ο Vincent Gray, εισβάλλει στο σπίτι του και τον κατηγορεί ότι δεν κατάφερε να τον βοηθήσει. Ο Vincent πυροβολεί τον Malcolm και στη συνέχεια αυτοκτονεί.

Η ταινία μάς μεταφέρει αργότερα στη γνωριμία του Malcolm με τον Cole. Ο Malcolm βλέπει στο παιδί μια δεύτερη ευκαιρία. Αν καταφέρει να βοηθήσει τον Cole, ίσως διορθώσει συμβολικά το λάθος που έκανε με τον Vincent. Ίσως αποδείξει στον εαυτό του ότι παραμένει καλός στη δουλειά του. Ίσως, επιτέλους, σταματήσει να κουβαλά την ενοχή.

Στην αρχή αντιμετωπίζει όσα ακούει ως συμπτώματα ψυχολογικής διαταραχής. Προσπαθεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη του Cole μέσα από παιχνίδια, μικρές συμφωνίες και συζητήσεις που συχνά μοιάζουν περισσότερο με μονομαχίες σιωπής. Ο Cole, όμως, καταλαβαίνει ότι ο Malcolm δεν τον πιστεύει πραγματικά.

Όταν τελικά του εξομολογείται ότι βλέπει νεκρούς ανθρώπους, δεν ζητά λύση. Ζητά απλώς να μη θεωρηθεί τρελός.

Και κάπου εκεί το The Sixth Sense σταματά να είναι απλώς μια ιστορία με φαντάσματα. Γίνεται μια ιστορία για το τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος βρίσκει επιτέλους κάποιον πρόθυμο να τον ακούσει.

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟ ΕΔΩ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ

Οι νεκροί δεν γνωρίζουν ότι είναι νεκροί

Ο Cole εξηγεί ότι οι νεκροί βλέπουν μόνο όσα θέλουν να δουν. Δεν γνωρίζουν ότι έχουν πεθάνει και συνεχίζουν να κινούνται μέσα σε έναν κόσμο που δεν μπορεί να τους απαντήσει.

Η πληροφορία ακούγεται αρχικά σαν περιγραφή των φαντασμάτων. Στην πραγματικότητα, είναι η απάντηση ολόκληρης της ταινίας.

Ο Malcolm κυκλοφορεί ανάμεσα στους ζωντανούς, επιστρέφει στο σπίτι του, κάθεται απέναντι από τη γυναίκα του και πιστεύει ότι εκείνη έχει πάψει να του μιλά επειδή ο γάμος τους διαλύεται. Δεν παρατηρεί ότι κανείς, εκτός από τον Cole, δεν του απευθύνει ποτέ τον λόγο. Δεν αναρωτιέται γιατί οι πόρτες είναι κλειδωμένες, γιατί δεν αλλάζει ποτέ ρούχα ή γιατί η καθημερινότητά του μοιάζει να αποτελείται μόνο από μερικές επαναλαμβανόμενες στιγμές.

Βλέπει ακριβώς όσα χρειάζεται για να συνεχίσει να πιστεύει ότι είναι ζωντανός.

Η ταινία, όμως, δεν τον κοροϊδεύει. Μας δείχνει όλες τις πληροφορίες. Απλώς εμείς τις ερμηνεύουμε όπως εκείνος. Πιστεύουμε ότι η Anna τον αγνοεί. Πιστεύουμε ότι ο γάμος τους έχει παγώσει. Πιστεύουμε ότι ο Malcolm κάθεται ήσυχος επειδή δεν ξέρει πώς να της μιλήσει.

Η αλήθεια βρίσκεται μπροστά μας. Εμείς επιλέγουμε την εξήγηση που μας πονά λιγότερο.

Όταν τα φαντάσματα σταματούν να είναι τέρατα

Μία από τις ωραιότερες ανατροπές της ταινίας συμβαίνει πριν από το διάσημο φινάλε. Ο Malcolm προτείνει στον Cole να σταματήσει να τρέχει μακριά από τους νεκρούς και να προσπαθήσει να τους ακούσει. Ίσως δεν εμφανίζονται για να τον τρομοκρατήσουν. Ίσως ζητούν βοήθεια.

Η Kyra, το άρρωστο κορίτσι που εμφανίζεται στον Cole, τον οδηγεί σε ένα κουτί με μια βιντεοκασέτα. Η καταγραφή αποκαλύπτει ότι η μητέρα της τη δηλητηρίαζε σκόπιμα. Ο Cole παραδίδει την κασέτα στον πατέρα της κατά τη διάρκεια της κηδείας και η αλήθεια σώζει πιθανότατα τη μικρότερη αδελφή της Kyra από την ίδια μοίρα.

Για πρώτη φορά, το χάρισμα του Cole αποκτά σκοπό. Τα φαντάσματα δεν είναι απλώς τρομακτικές εικόνες. Είναι άνθρωποι που έφυγαν αφήνοντας κάτι ανολοκλήρωτο.

Ο φόβος του δεν εξαφανίζεται μαγικά. Αλλά μεταμορφώνεται. Όταν καταλαβαίνει ότι μπορεί να βοηθήσει, δεν αισθάνεται πλέον εντελώς ανήμπορος.

Και αυτή είναι ίσως η πραγματική του θεραπεία. Όχι να σταματήσει να βλέπει τους νεκρούς, αλλά να πάψει να θεωρεί τον εαυτό του καταραμένο επειδή τους βλέπει.

Η σκηνή στο αυτοκίνητο και η καρδιά της ταινίας

Όλοι θυμούνται το twist. Εγώ, όμως, πιστεύω ότι η συναισθηματική κορύφωση της ταινίας έρχεται λίγο νωρίτερα, όταν ο Cole αποφασίζει να πει στη μητέρα του την αλήθεια.

Οι δυο τους βρίσκονται μέσα στο αυτοκίνητο, εγκλωβισμένοι στην κίνηση. Ο Cole τής λέει ότι η νεκρή γιαγιά του τον επισκέπτεται. Για να τον πιστέψει, της μεταφέρει την απάντηση σε μια ερώτηση που η Lynn είχε κάνει κάποτε μόνη της, στον τάφο της μητέρας της.

Η Lynn συνειδητοποιεί ότι ο γιος της δεν προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή της. Δεν λέει ψέματα. Δεν είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να διορθωθεί. Είναι ένα φοβισμένο παιδί που κουβαλά μόνο του κάτι τεράστιο.

Η Toni Collette παίζει τη σκηνή χωρίς υπερβολή. Η δυσπιστία γίνεται αναγνώριση, η αναγνώριση γίνεται πόνος και ο πόνος καταλήγει σε μια μορφή ανακούφισης. Μητέρα και γιος μπορούν, επιτέλους, να συναντηθούν στην ίδια πραγματικότητα.

Το The Sixth Sense είναι γεμάτο ανθρώπους που αγαπιούνται αλλά δεν μπορούν να επικοινωνήσουν. Ο Cole και η Lynn. Ο Malcolm και η Anna. Οι νεκροί και οι ζωντανοί. Η πραγματική λύτρωση έρχεται όταν κάποιος τολμά να μιλήσει και κάποιος άλλος αποφασίζει να ακούσει.

Το κόκκινο χρώμα και όσα προσπαθούν να περάσουν ανάμεσα στους δύο κόσμους

Η ταινία χρησιμοποιεί το κόκκινο με μεγάλη προσοχή. Μέσα στη ψυχρή παλέτα της Φιλαδέλφειας, τα κόκκινα αντικείμενα ξεχωρίζουν αμέσως. Το κόκκινο πόμολο της πόρτας, το μπαλόνι, τα ρούχα και μικρές λεπτομέρειες μέσα στα πλάνα συνδέονται με στιγμές κατά τις οποίες ο κόσμος των νεκρών πλησιάζει τον κόσμο των ζωντανών.

Δεν είναι απλώς ένα οπτικό παιχνίδι για να ανακαλύψουμε στη δεύτερη προβολή. Το κόκκινο λειτουργεί σαν προειδοποίηση για κάτι που έχει θαφτεί προσπαθεί να επιστρέψει.

Η κινηματογράφηση του Tak Fujimoto αποφεύγει τα εύκολα jump scare. Η κάμερα παραμένει συχνά ακίνητη, αφήνοντας το βλέμμα μας να ψάξει το δωμάτιο. Οι χώροι μοιάζουν ήσυχοι αλλά ποτέ πραγματικά ασφαλείς. Το κρύο εμφανίζεται πριν από τους νεκρούς και η ανάσα του Cole γίνεται ένας μικρός συναγερμός.

Η ταινία δεν χρειάζεται να μας δείχνει συνεχώς κάτι τρομακτικό. Μας μαθαίνει να φοβόμαστε την πιθανότητα ότι κάτι βρίσκεται ήδη εκεί.

Το twist που δεν υπάρχει μόνο για να μας εντυπωσιάσει

Ο Malcolm επιστρέφει στο σπίτι και βρίσκει την Anna να κοιμάται μπροστά στην τηλεόραση. Εκείνη μιλά στον ύπνο της και αναρωτιέται γιατί την άφησε. Η βέρα πέφτει από το χέρι της.

Ο Malcolm κοιτάζει το δικό του χέρι και συνειδητοποιεί ότι δεν φορά τη βέρα του.

Οι εικόνες επιστρέφουν. Ο πυροβολισμός. Το αίμα. Οι συναντήσεις με τον Cole. Όλες οι φορές που πίστευε ότι οι άνθρωποι απλώς δεν του μιλούσαν. Ο Malcolm δεν επέζησε από την επίθεση του Vincent. Είναι νεκρός από την αρχή της ιστορίας.

Η ανατροπή λειτουργεί επειδή δεν ακυρώνει όσα έχουμε δει. Τα επανατοποθετεί. Η πρώτη προβολή είναι η ιστορία του Cole. Η δεύτερη είναι η ιστορία του Malcolm.

Το σημαντικότερο είναι ότι το twist δεν αποτελεί απλώς ένα εντυπωσιακό κόλπο. Ο Malcolm είναι ακόμη εδώ επειδή έχει δύο πράγματα να ολοκληρώσει. Πρέπει να βοηθήσει ένα παιδί που του θυμίζει την παλιότερη αποτυχία του και πρέπει να πει στην Anna όσα δεν κατάφερε να της πει όσο ζούσε.

Μόλις ολοκληρώνει και τα δύο, μπορεί να φύγει.

Μία ταινία τρόμου για τον φόβο της απώλειας

Το The Sixth Sense έχει φαντάσματα, τραύματα, αυτοκτονία, δηλητηρίαση και μία σκηνή μέσα σε ντουλάπα που μάλλον κατέστρεψε αρκετές παιδικές νύχτες. Παρ’ όλα αυτά, ο βαθύτερος φόβος της ταινίας δεν είναι ο θάνατος.

Είναι η πιθανότητα να φύγουμε χωρίς να έχουμε ακουστεί.

Ο Vincent επιστρέφει στον Malcolm επειδή δεν ένιωσε ότι τον κατάλαβε. Η Kyra επιστρέφει επειδή η αλήθεια για τον θάνατό της πρέπει να αποκαλυφθεί. Η γιαγιά του Cole επιστρέφει για να μεταφέρει στην κόρη της μια απάντηση. Ο Malcolm παραμένει κοντά στην Anna επειδή πρέπει να την αποχαιρετήσει.

Οι νεκροί της ταινίας δεν ζητούν εκδίκηση. Ζητούν επικοινωνία.

Ίσως γι’ αυτό το The Sixth Sense εξακολουθεί να συγκινεί ακόμη και όταν γνωρίζουμε την ανατροπή. Όταν το μυστήριο έχει λυθεί, παραμένουν οι άνθρωποι. Ένα παιδί που θέλει να γίνει πιστευτό. Μια μητέρα που φοβάται ότι χάνει τον γιο της. Ένας άνδρας που καταλαβαίνει πολύ αργά ότι η δουλειά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την παρουσία. Μια γυναίκα που περιμένει έναν αποχαιρετισμό.

Στην πρώτη προβολή φοβόμαστε τους νεκρούς. Στη δεύτερη, τους λυπόμαστε.

Και κάπου ανάμεσα στις δύο, ίσως καταλαβαίνουμε ότι το πραγματικό έκτο αισθητήριο δεν είναι η ικανότητα να βλέπεις φαντάσματα. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις τον πόνο που οι υπόλοιποι άνθρωποι δεν μπορούν ακόμη να εκφράσουν.

Βαθμολογία: 9,2/10